नरक चतुर्दशी हा दिवाळीच्या पाच दिवसांच्या दीपोत्सवातील एक तेजस्वी दिवस आहे. याला छोटी दिवाळी आणि रूप चतुर्दशी या नावांनीही ओळखले जाते. पहाटे उटणे लावून केलेले अभ्यंगस्नान, अंगणातील पणत्यांची रांग, फटाक्यांचा आवाज आणि ताटात आलेला गोड फराळ, ही या दिवसाची खरी ओळख. महाराष्ट्रात यालाच “पहिली अंघोळ” असेही प्रेमाने म्हणतात. पण या आनंदामागे एक मोठा संदेश आहे.

धनत्रयोदशी, जिला धनतेरस किंवा धन्वंतरी जयंती असेही म्हणतात, हा दिवाळीच्या दीपोत्सवातील अतिशय मंगल दिवस आहे. या दिवशी धन, आरोग्य आणि दीर्घायुष्य या तिन्ही गोष्टींसाठी प्रार्थना केली जाते. एकाच दिवशी लक्ष्मी-कुबेराची पूजा, आयुर्वेदाचे जनक भगवान धन्वंतरी यांचे स्मरण आणि यमराजासाठी दीपदान, असा हा वेगळा सण आहे. “आरोग्य हीच खरी संपत्ती” हा संदेश हा दिवस देतो. या

वसुबारस, ज्याला गोवत्स द्वादशी असेही म्हणतात, हा दिवाळीच्या सणाची सुरुवात करणारा अतिशय पवित्र दिवस आहे. या दिवशी गाय आणि तिच्या वासराची मनोभावे पूजा करून त्यांच्याबद्दल कृतज्ञता व्यक्त केली जाते. हिंदू संस्कृतीत गाईला “गोमाता” म्हणजेच माता मानले जाते. घरातील मुलाबाळांना उत्तम आरोग्य, दीर्घायुष्य आणि कुटुंबाला सुख-समृद्धी लाभावी, या भावनेने महिला वसुबारस दिवशी व्रत करतात. चला तर

आश्विन महिन्याच्या पौर्णिमेला साजरी केली जाणारी कोजागिरी पौर्णिमा, म्हणजेच शरद पौर्णिमा, हा हिंदू संस्कृतीतील अत्यंत आनंददायी आणि आरोग्यदायी सण आहे. दसऱ्यानंतर येणारी ही चांदणरात्र वर्षातील सर्वात सुंदर पौर्णिमा मानली जाते. या रात्री चंद्र सोळा कलांनी पूर्ण असतो आणि त्याच्या चांदण्यातून अमृतवर्षा होते, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे. शरद ऋतूच्या आगमनाची चाहूल देणारा आणि निसर्गाशी नाते जोडणारा